Kontağı çeviriyorsunuz, motor dönüyor, ama tutmuyor. Bu tabloda araç size aslında önemli bir bilgi veriyor: marşın dönmesi, aküden marş motoruna kadar olan zincirin sağlam olduğu anlamına gelir. Yani sorun büyük ihtimalle motorun çalışması için gereken üç şeyden birinde: yakıt, ateşleme veya izin.
Önce hangi arızayla karşı karşıya olduğunuzu ayırt edin
Servise gelen araçların önemli bir kısmında müşteri "çalışmıyor" diyor ama iki tamamen farklı arıza tarif ediliyor. Aradaki fark, aranacak yeri baştan yarıya indirir:
Marş basıyor, motor tutmuyor: Kontağı çevirdiğinizde motor sesli şekilde dönüyor, belki birkaç saniye tutar gibi oluyor ama sönüyor. Bu yazının konusu bu.
Marş hiç basmıyor: Kontağı çevirdiğinizde tek bir "tık" sesi geliyor, ya da hiçbir şey olmuyor. Gösterge lambaları sönükleşiyor olabilir. Bu farklı bir arızadır — akü, marş motoru veya kontak devresi. Aşağıdaki sebeplerin çoğu sizin durumunuza uymaz.
Marşın dönüş hızı da bilgi verir. Normalden belirgin şekilde yavaş ve zorlanarak dönüyorsa akü voltajı düşüktür; motor teorik olarak dönüyor ama ateşleme için gereken enerji kalmıyor olabilir.
1. Yakıt gerçekten var mı?
Basit görünse de servise gelen "çalışmıyor" vakalarının küçümsenmeyecek bir kısmı budur. Yakıt seviye şamandırası arızalandığında gösterge yanlış okur — depoda yakıt olduğunu gösterirken depo boş olabilir. Aracı hafif eğimli bir yere park ettiyseniz de az miktardaki yakıt pompanın emişinden uzaklaşmış olabilir.
Ayrıca yanlış yakıt ihtimali: dizel araca benzin alındıysa motor çalışmaz veya çalışıp hemen söner. Bu durumda marşa basmaya devam etmeyin, yakıt sistemine daha fazla yayılmasına yol açarsınız.
2. Akü zayıf — marş dönüyor ama yetmiyor
Akü, marş motorunu döndürecek kadar güç verip ateşleme ve yakıt sistemine yetecek voltajı sağlayamayabilir. Belirtisi tipiktir: marş normalden yavaş döner, farlar marş sırasında belirgin şekilde kısılır, birkaç denemeden sonra tık sesine düşer.
Soğuk havalarda akü kapasitesi düştüğü için bu arıza kışın belirgin biçimde artar. Aküye takviye yapıldığında araç çalışıyorsa sebep bulunmuş demektir — ama takviyeyle çalışan araç, akünün mü yoksa şarj sisteminin mi sorunlu olduğunu söylemez. İkisi ayrı ayrı ölçülmelidir.
3. İmmobilizer anahtarı tanımıyor
Modern araçlarda anahtarın içindeki transponder çip, kontak çevrildiğinde araç beyniyle şifre alışverişi yapar. Bu doğrulama başarısız olursa beyin yakıt ve ateşlemeyi bilinçli olarak kilitler. Motor döner, ama çalışmasına izin verilmez.
Ayırt edici belirti: gösterge panelinde anahtar veya kilit şeklinde bir ikon yanar ya da yanıp söner. Bunu görüyorsanız yakıt ve ateşleme sistemini kurcalamanın anlamı yok — sorun elektronik izin katmanındadır.
Hızlı test: yedek anahtarınızla deneyin. Yedek anahtarla çalışıyorsa ilk anahtarın çipi veya antenle iletişimi bozulmuştur. Bu konuyu ayrıntılı ele aldığımız immobilizer çipli anahtar ve kayıp anahtar güvenliği yazımıza da göz atabilirsiniz. Anahtar kodlama ve yeniden tanıtma işlemleri oto anahtar kopyalama ve immobilizer kodlama hizmetimiz kapsamındadır.
4. Yakıt pompası veya pompa rölesi
Yakıt pompası çalışmıyorsa depoda yakıt olsa bile motora basınç gitmez. Kontağı açtığınızda (marş basmadan, sadece kontak konumunda) arka koltuk civarından bir-iki saniyelik hafif bir uğultu duyulması gerekir. Bu sesi hiç duymuyorsanız pompa veya rölesi şüphelidir.
Röle arızaları pompadan daha sık ve çok daha ucuzdur. Bu yüzden pompa değişimine karar vermeden önce röle ve sigortanın kontrol edilmesini isteyin.
5. Krank veya eksantrik mil pozisyon sensörü
Motor beyni, ateşleme ve yakıt püskürtme zamanlamasını bu sensörlerden gelen sinyalle ayarlar. Krank mili pozisyon sensörü sinyal vermediğinde beyin motorun hangi konumda olduğunu bilemez ve püskürtmeyi hiç başlatmaz. Sonuç: marş sorunsuz döner, motor hiç tutmaz.
Bu arızanın sinsi tarafı, sensörün ısındığında sinyal kesip soğuduğunda geri gelebilmesidir. Araç sabah çalışıp öğleden sonra çalışmıyorsa, ya da yolda stop edip yarım saat bekledikten sonra çalışıyorsa bu ihtimal öne çıkar.
6. Ateşleme tarafı: buji, bobin, kablo
Benzinli araçlarda ateşleme kıvılcımı yoksa yakıt gelse bile yanma olmaz. Tüm bujilerin aynı anda bitmesi olağan değildir; ama uzun süre değişmemiş bujiler soğuk havada ilk çalıştırmayı zorlaştırır ve sonunda tamamen tutmaz hâle gelir.
Ateşleme arızası genelde önce belirti verir: rölanti titremesi, çekişte tekleme, soğukta zor çalışma. Araç bir gün öncesine kadar sorunsuzken aniden hiç çalışmadıysa sebep büyük ihtimalle başka yerdedir.
7. Motor beyni ve besleme devresi
Listenin sonunda, çünkü en seyrek görülen ama en çok korkulan ihtimal bu. Beyin arızası genelde tek başına gelmez; su alma, aküye ters bağlantı, kaynak yapılması veya sigorta devresinde kısa devre gibi bir olayın ardından ortaya çıkar.
Önemli olan şu: beyin arızası teşhisi diğer altı ihtimal elenmeden konulmamalıdır. Diyagnoz cihazına bağlandığında beyinle iletişim kurulamıyor olması tek başına beynin bozuk olduğu anlamına gelmez — besleme, toprak veya CAN hattı kopukluğu da aynı görüntüyü verir. Beyin onarımı ve programlama süreçlerini oto beyin tamiri ve ECU arıza çözümleri sayfamızda anlattık.
Servise gelmeden önce kendiniz kontrol edebilecekleriniz
Aşağıdakiler için alet gerekmiyor ve hepsi birkaç dakika sürüyor:
- Gösterge panelinde anahtar veya kilit ikonu yanıyor mu?
- Yedek anahtarla deneyince sonuç değişiyor mu?
- Kontak açıkken (marş basmadan) yakıt pompasının uğultusu duyuluyor mu?
- Marş normal hızda mı dönüyor, yoksa zorlanıyor mu?
- Vites tam olarak P veya N konumunda mı? (Otomatik araçlarda vites biraz kaymışsa marş devresi izin vermez.)
- Direksiyon kilidi sıkışmış olabilir mi? Direksiyonu hafifçe sağa sola oynatarak kontağı çevirmeyi deneyin.
Bu altı gözlemi bize telefonda aktardığınızda, sebebi büyük ölçüde daraltmış oluruz. Çoğu durumda çekici gerekip gerekmediğini de bu bilgiyle söyleyebiliyoruz.
Yapmamanız gerekenler
Marşa üst üste ve uzun basmak, marş motorunun sargılarını ısıtır ve zaten zayıf olan aküyü tamamen bitirir. Her denemeyi 10 saniyeyle sınırlayın, aralarda 30 saniye bekleyin.
Otomatik şanzımanlı aracı iterek veya çekerek çalıştırmayı denemeyin. İmmobilizer arızasında zaten sonuç vermez, şanzımana ise kalıcı zarar verebilir.
Sebebi bilinmeden parça değiştirmeye başlamak, bu arıza tipinde en pahalı yoldur. Buji, akü ve pompa sırayla değiştirilip sorunun bir sensörde çıkması sık gördüğümüz bir tablodur.
Kocaeli ve İzmit'te destek
İzmit Sanayi Sitesi'ndeki servisimizde diyagnoz cihazlarıyla arızayı adım adım eleyerek çalışıyoruz: önce hata kodları ve canlı veriler, sonra ölçüm, en son parça. Anahtar kodlama, immobilizer tanıtma ve bazı sensör arızaları için aracın bulunduğu konuma da gidebiliyoruz.
Aracınız çalışmıyorsa, çekici çağırmadan önce bizi arayın. Yukarıdaki altı gözlemi paylaşmanız, çoğu zaman yerinde çözülüp çözülemeyeceğini söylememize yetiyor.